Chcesz częściej widzieć wiadomości z naszej strony w Google? Obserwuj ce-polska.pl

Tabliczka znamionowa umożliwia identyfikację produktu i przekazuje podstawowe informacje dotyczące jego parametrów technicznych. W przypadku wielu urządzeń znajduje się na niej również znak CE, który oznacza deklarowaną przez producenta zgodność z wymaganiami Unii Europejskiej. Nie istnieje jednak jeden uniwersalny wzór tabliczki znamionowej ani zestaw danych obowiązkowy dla wszystkich produktów. Jej zawartość, wymiary i sposób umieszczenia zależą od rodzaju wyrobu oraz przepisów, którym podlega.

Tabliczka znamionowa a oznakowanie CE - czym się różnią?

Tabliczka znamionowa służy przede wszystkim do identyfikacji produktu, jego producenta i parametrów istotnych dla użytkowania. Może mieć formę metalowej płytki, trwałej etykiety lub oznaczenia naniesionego bezpośrednio na obudowę urządzenia. Znak CE pełni natomiast funkcję oznakowania zgodności z odpowiednimi wymaganiami unijnymi. Może znajdować się na tabliczce znamionowej, ale nie zastępuje pozostałych danych identyfikacyjnych ani informacji technicznych wymaganych dla wyrobu.

Obecność tabliczki znamionowej nie oznacza automatycznie obowiązku umieszczenia znaku CE. Niektóre produkty wymagają oznaczeń identyfikacyjnych, mimo że nie są objęte przepisami przewidującymi oznakowanie CE. Z kolei dla wyrobów wymagających CE nie zawsze konieczne jest wykonanie osobnej metalowej tabliczki. Odpowiednie informacje mogą zostać trwale naniesione bezpośrednio na produkt, jeżeli spełniają wymagania dotyczące czytelności, trwałości i umiejscowienia.

Co musi zawierać tabliczka znamionowa produktu?

Zakres wymaganych danych wynika z przepisów dotyczących konkretnego wyrobu. Inne informacje będą potrzebne na tabliczce urządzenia elektrycznego, inne na maszynie przemysłowej, a jeszcze inne na urządzeniu ciśnieniowym. Dlatego projektowanie tabliczek znamionowych i etykiet produktowych powinno rozpoczynać się od identyfikacji właściwych dyrektyw, rozporządzeń oraz wymagań technicznych.

Najczęściej spotykane informacje obejmują:

  • dane producenta - nazwę lub zarejestrowany znak towarowy oraz wymagane dane kontaktowe,
  • identyfikację wyrobu - nazwę, model, typ, serię lub numer seryjny,
  • parametry techniczne - np. napięcie znamionowe, częstotliwość, moc, prąd, ciśnienie robocze albo udźwig,
  • wymagane oznaczenia - znak CE, symbole ostrzegawcze, rok budowy lub inne informacje wynikające z właściwych przepisów.

Nie każda tabliczka musi zawierać wszystkie wymienione elementy. Przykładowo urządzenie zasilane energią elektryczną może wymagać oznaczenia parametrów zasilania, natomiast maszyna przeznaczona do podnoszenia ładunków - dodatkowych informacji o dopuszczalnym obciążeniu. Dane należy dobierać do rzeczywistej konstrukcji i funkcji produktu, a nie kopiować z tabliczki innego urządzenia.

Tabliczka znamionowa maszyny - wymagania dyrektywy i rozporządzenia 2023/1230

W przypadku maszyn wymagania dotyczące oznakowania są określone bardziej szczegółowo. Dyrektywa maszynowa 2006/42/WE przewiduje, że maszyna musi posiadać widoczne, czytelne i trwałe oznaczenia obejmujące nazwę i pełny adres producenta, określenie maszyny, oznakowanie CE, oznaczenie serii lub typu, numer seryjny, jeżeli występuje, oraz rok budowy.

Od 20 stycznia 2027 roku zasadniczo stosowane będzie rozporządzenie maszynowe 2023/1230. Zgodnie z jego art. 10 producent musi zapewnić identyfikację maszyny poprzez oznaczenie modelu, serii lub typu, roku budowy oraz istniejącego numeru partii, numeru seryjnego albo innego elementu identyfikacyjnego. Wymagane są również dane producenta, adres pocztowy i odpowiedni kontakt cyfrowy, np. adres strony internetowej lub e-mail. Przepisy dopuszczają umieszczenie określonych informacji na opakowaniu albo w dokumentach towarzyszących, gdy rozmiar lub charakter produktu uniemożliwia oznaczenie go bezpośrednio.

Rok budowy powinien odpowiadać rokowi zakończenia procesu produkcyjnego, a nie dacie sprzedaży czy wystawienia deklaracji zgodności. Dodatkowe informacje mogą być wymagane w zależności od rodzaju maszyny, jej przeznaczenia i zagrożeń związanych z użytkowaniem.

Gdzie umieścić znak CE - na produkcie, tabliczce czy opakowaniu?

Zgodnie z ogólnymi zasadami oznakowanie CE należy umieścić bezpośrednio na produkcie lub jego tabliczce znamionowej. Znak powinien być widoczny, czytelny i trwały, tak aby możliwa była jego identyfikacja podczas normalnego użytkowania oraz kontroli wyrobu.

Jeżeli umieszczenie CE na produkcie jest niemożliwe lub nieuzasadnione ze względu na jego charakter, właściwe przepisy mogą dopuszczać oznaczenie na opakowaniu i dokumentach towarzyszących. Nie jest to jednak dowolny wybór producenta. Samo umieszczenie znaku na pudełku nie wystarczy, jeżeli obowiązujące regulacje wymagają oznakowania samego urządzenia.

Przykładowo w przypadku maszyny znak CE może znajdować się na trwałej tabliczce znamionowej przymocowanej do konstrukcji. W urządzeniach elektrycznych często stosuje się nadruk lub etykietę na obudowie. Miejsce oznaczenia powinno umożliwiać jego odczytanie bez konieczności demontażu urządzenia, o ile szczegółowe przepisy nie przewidują odmiennego rozwiązania.

Wymiary znaku CE i trwałość oznakowania

Znak CE musi odpowiadać oficjalnemu wzorowi, z zachowaniem proporcji liter. Co do zasady jego wysokość powinna wynosić co najmniej 5 mm, chyba że przepisy dotyczące określonej kategorii produktów dopuszczają inne rozwiązanie. Przy zmianie rozmiaru nie wolno zniekształcać oznakowania ani modyfikować wzajemnego położenia liter.

Przepisy nie wymagają jednego materiału ani technologii wykonania tabliczki. Dopuszczalne może być grawerowanie, nadruk, znakowanie laserowe lub zastosowanie trwałej etykiety. Istotne jest zachowanie czytelności i odporności na warunki, w których produkt będzie użytkowany. W przypadku urządzeń pracujących w wilgoci, wysokiej temperaturze lub środowisku narażonym na działanie substancji chemicznych materiał tabliczki i sposób nanoszenia informacji powinny uwzględniać te warunki.

W niektórych procedurach oceny zgodności obok znaku CE umieszcza się również czterocyfrowy numer jednostki notyfikowanej. Zależy to od właściwych przepisów i rodzaju przeprowadzonej procedury, a nie od samego faktu wykonania badań w zewnętrznym laboratorium.

Jak sprawdzić, czy tabliczka znamionowa jest prawidłowa?

Weryfikacja tabliczki powinna obejmować zgodność danych z rzeczywistym produktem, jego dokumentacją techniczną oraz instrukcją. Szczególnie istotne jest sprawdzenie oznaczenia modelu, parametrów znamionowych, danych producenta i wymaganych symboli. Stosowanie jednej tabliczki dla kilku wariantów urządzenia o różnych parametrach może prowadzić do niezgodności oznaczeń z rzeczywistymi właściwościami produktu.

Przygotowując oznakowanie, trzeba również ustalić, czy wyrób rzeczywiście podlega obowiązkowi CE. Umieszczenie tego symbolu na produkcie, dla którego odpowiednie przepisy nie przewidują takiego oznakowania, jest niedozwolone. Z kolei brak wymaganych danych identyfikacyjnych lub zastosowanie nietrwałej etykiety może oznaczać naruszenie obowiązków producenta nawet wtedy, gdy sama ocena zgodności została wykonana prawidłowo.

Tabliczka znamionowa powinna być projektowana na podstawie wymagań dotyczących konkretnego produktu, a nie uniwersalnego szablonu. Dopiero po ustaleniu obowiązkowych informacji, sprawdzeniu parametrów i przeprowadzeniu wymaganej oceny zgodności można przygotować oznakowanie odpowiadające przepisom oraz rzeczywistym właściwościom urządzenia.