Atest, certyfikat i deklaracja zgodności to dokumenty wykorzystywane do potwierdzania właściwości produktów lub ich zgodności z wymaganiami technicznymi. Choć pojęcia te bywają stosowane zamiennie, oznaczają różne dokumenty i mają odmienne znaczenie prawne. Szczególnie częstym nieporozumieniem jest określenie „certyfikat CE”, które nie stanowi nazwy uniwersalnego dokumentu wymaganego do oznakowania produktów. Czym różnią się poszczególne dokumenty i które z nich są niezbędne do wprowadzenia wyrobu na rynek Unii Europejskiej?
Czym jest atest i jakie ma znaczenie dla oznakowania CE?
Atest to określenie stosowane w odniesieniu do dokumentów potwierdzających określone właściwości materiału, produktu lub wyniki jego badań. W zależności od branży może dotyczyć składu chemicznego, parametrów technicznych, właściwości higienicznych albo spełnienia wskazanych wymagań. Nie istnieje jednak jeden uniwersalny atest obowiązujący dla produktów podlegających oznakowaniu CE.
Przykładowo atest materiałowy może potwierdzać właściwości stali wykorzystanej do produkcji maszyny, natomiast atest higieniczny może odnosić się do określonych właściwości produktu w zakresie objętym oceną. Dokumenty te mogą stanowić część dokumentacji technicznej, ale nie potwierdzają automatycznie zgodności gotowego wyrobu ze wszystkimi wymaganiami unijnymi. Znaczenie atestu zależy od jego zakresu, podstawy wystawienia oraz przepisów dotyczących konkretnego produktu. Określenie „atest CE” ma charakter potoczny i nie jest nazwą dokumentu przewidzianego w ogólnym systemie oznakowania CE.
Certyfikat CE - czym jest i kiedy jest wymagany?
Certyfikat jest dokumentem wydawanym przez odpowiedni podmiot w celu potwierdzenia spełnienia określonych wymagań. W systemie oznakowania CE szczególne znaczenie mają certyfikaty jednostek notyfikowanych, wystawiane w ramach procedur przewidzianych przez właściwe dyrektywy lub rozporządzenia. Mogą to być między innymi certyfikaty badania typu UE, zatwierdzenia systemu zapewnienia jakości lub inne dokumenty wymagane dla określonych kategorii produktów.
Nie istnieje jednak jeden uniwersalny certyfikat CE obowiązkowy dla wszystkich wyrobów. Przykładowo w przypadku urządzeń elektrycznych objętych dyrektywą LVD 2014/35/UE producent stosuje procedurę wewnętrznej kontroli produkcji, bez obowiązkowej certyfikacji przez jednostkę notyfikowaną. Natomiast dla określonych środków ochrony indywidualnej, wyrobów medycznych czy urządzeń przeznaczonych do pracy w atmosferze potencjalnie wybuchowej udział takiej jednostki jest wymagany.
Należy również odróżnić certyfikaty wydawane w ramach obowiązkowej oceny zgodności od certyfikatów dobrowolnych. Dokument wystawiony przez laboratorium lub prywatną jednostkę certyfikującą nie zastępuje certyfikatu jednostki notyfikowanej, jeżeli przepisy wymagają jej udziału. Więcej informacji przedstawia artykuł Deklaracja zgodności a certyfikat CE.
Czym jest deklaracja zgodności UE lub WE?
Deklaracja zgodności to dokument, w którym producent oświadcza na własną odpowiedzialność, że produkt spełnia wszystkie mające do niego zastosowanie wymagania prawne. Sporządza się ją po przeprowadzeniu właściwej procedury oceny zgodności i przygotowaniu dokumentacji technicznej. W przeciwieństwie do certyfikatu wydawanego przez jednostkę notyfikowaną deklaracja jest formalnym oświadczeniem producenta.
W zależności od przepisów dokument może nosić nazwę deklaracji zgodności UE lub WE. Przykładowo dyrektywa maszynowa 2006/42/WE przewiduje deklarację zgodności WE, natomiast dyrektywa LVD 2014/35/UE posługuje się deklaracją zgodności UE. Szczegółowy zakres dokumentu zależy od kategorii produktu. Zazwyczaj obejmuje on identyfikację wyrobu, dane producenta, właściwe dyrektywy lub rozporządzenia, informacje o zastosowanych normach oraz podpis osoby upoważnionej. Jeśli przepisy tego wymagają, uwzględnia się także dane jednostki notyfikowanej.
Samo podpisanie deklaracji nie oznacza spełnienia obowiązków prawnych. Producent musi dysponować odpowiednimi dowodami zgodności, a w określonych przypadkach również certyfikatem jednostki notyfikowanej. Dla niektórych kategorii produktów, takich jak wyroby budowlane, stosuje się odrębne zasady deklarowania właściwości użytkowych.
Atest, certyfikat i deklaracja zgodności - najważniejsze różnice
Podstawowe różnice dotyczą celu dokumentu, podmiotu odpowiedzialnego za jego wystawienie oraz znaczenia w procesie oceny zgodności.
| Kryterium | Atest | Certyfikat | Deklaracja zgodności UE/WE |
|---|---|---|---|
| Kto wystawia? | Zależnie od dokumentu, np. producent lub jednostka badawcza | Podmiot certyfikujący, a w wymaganych procedurach jednostka notyfikowana | Producent lub upoważniony przedstawiciel, jeśli przepisy na to pozwalają |
| Co potwierdza? | Określone właściwości lub wyniki badań | Spełnienie wymagań objętych certyfikacją | Zgodność produktu z właściwymi przepisami |
| Czy jest wymagany do CE? | Nie jako uniwersalny dokument | Tylko w określonych procedurach | Co do zasady tak, jeśli wymagają jej przepisy |
| Znaczenie prawne | Zależne od dokumentu | Zależne od zakresu certyfikacji | Formalne oświadczenie o zgodności |
Dokumenty te mogą się uzupełniać. Producent może wykorzystywać atesty materiałowe, raporty z badań i wymagane certyfikaty jako dowody zgodności, a następnie sporządzić deklarację zgodności UE lub WE. Każdy dokument pełni jednak inną funkcję i powinien odnosić się do konkretnego produktu.
Jakie dokumenty są potrzebne do oznakowania CE?
Zakres wymaganej dokumentacji zależy od rodzaju wyrobu i przepisów, którym podlega. Producent musi ustalić odpowiednie wymagania, przeprowadzić ocenę zgodności i przygotować dokumentację techniczną. Może ona obejmować analizę ryzyka, schematy, rysunki konstrukcyjne, wyniki badań i zastosowane normy. Jeżeli przepisy przewidują udział jednostki notyfikowanej, konieczne jest również przeprowadzenie wymaganej procedury z jej udziałem.
Ogólne ramy unijnego systemu oceny zgodności określa decyzja nr 768/2008/WE, natomiast szczegółowe obowiązki wynikają z przepisów sektorowych. Po zakończeniu oceny producent sporządza odpowiednią deklarację i umieszcza oznakowanie CE. Przy weryfikacji certyfikatów jednostek notyfikowanych można sprawdzić ich uprawnienia w oficjalnej bazie NANDO Komisji Europejskiej. Dokument opisany jako „CE Certificate” lub „Certificate of Compliance” nie musi być certyfikatem wymaganym przez właściwe przepisy.
Atesty, certyfikaty i deklaracje zgodności - CECE Polska
CECE Polska udostępnia informacje dotyczące certyfikatów CE, deklaracji zgodności oraz zasad oceny produktów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej. Prawidłowe rozróżnienie funkcji poszczególnych dokumentów pozwala ustalić wymagania dotyczące konkretnego wyrobu i przygotować dokumentację odpowiadającą właściwej procedurze oznakowania CE.