Chcesz częściej widzieć wiadomości z naszej strony w Google? Obserwuj ce-polska.pl

Oznakowanie CE dla wyrobów budowlanych ma inne znaczenie niż w przypadku maszyn, elektroniki czy środków ochrony indywidualnej. Nie potwierdza ogólnie, że produkt jest bezpieczny, ma określoną jakość ani nadaje się do każdego zastosowania. Wskazuje, że jego właściwości użytkowe zostały ocenione i zadeklarowane według właściwej zharmonizowanej specyfikacji technicznej, a producent odpowiada za zgodność wyrobu z deklarowanymi parametrami.

Przed naniesieniem CE producent powinien prawidłowo zakwalifikować produkt, określić jego zamierzone zastosowanie, ustalić właściwą podstawę techniczną, przeprowadzić ocenę i weryfikację stałości właściwości użytkowych oraz wdrożyć zakładową kontrolę produkcji. Następnie przygotowuje wymaganą deklarację i dokumentację oraz oznacza produkt zgodnie z przepisami.

CPR 305/2011 i nowe rozporządzenie 2024/3110

System wprowadzania wyrobów budowlanych na rynek znajduje się w okresie przejściowym. Rozporządzenie (UE) 2024/3110 jest zasadniczo stosowane od 8 stycznia 2026 roku, ale rozporządzenie nr 305/2011 nadal pozostaje podstawą dla produktów objętych dotychczasowymi normami zharmonizowanymi i europejskimi dokumentami oceny. Przejście do nowego systemu będzie następowało stopniowo wraz z przyjmowaniem nowych specyfikacji dla poszczególnych grup wyrobów.

Producent powinien zatem sprawdzić, czy jego wyrób jest nadal oceniany według rozporządzenia nr 305/2011, czy został już objęty przepisami i specyfikacjami przyjętymi na podstawie rozporządzenia 2024/3110. Nie można przyjąć, że od jednej daty wszystkie produkty budowlane automatycznie przeszły do nowego systemu.

W ramach dotychczasowego CPR producent sporządza deklarację właściwości użytkowych. Nowe rozporządzenie wprowadza deklarację właściwości użytkowych i zgodności, która będzie stosowana wraz z wdrażaniem nowych specyfikacji dla odpowiednich rodzin i kategorii produktów.

Kiedy wyrób budowlany wymaga CE?

W systemie rozporządzenia nr 305/2011 oznakowanie CE jest zasadniczo obowiązkowe, jeżeli wyrób budowlany jest objęty normą zharmonizowaną i zostaje wprowadzony do obrotu w zakresie tej normy. Producent sporządza wówczas deklarację właściwości użytkowych, a następnie nanosi CE.

Jeżeli produkt nie jest objęty normą zharmonizowaną, producent może skorzystać z europejskiej oceny technicznej, czyli ETA. Po jej uzyskaniu sporządza deklarację właściwości użytkowych i oznacza wyrób CE. Uzyskanie ETA jest jednak dobrowolną ścieżką dla produktów nieobjętych normą zharmonizowaną, a nie automatycznym obowiązkiem każdego producenta.

Nie każdy materiał wykorzystywany podczas robót budowlanych wymaga zatem CE. Znaczenie mają definicja wyrobu budowlanego, jego zamierzone zastosowanie oraz objęcie właściwą specyfikacją techniczną.

Oznakowanie nie przesądza również o możliwości wykorzystania produktu w każdym obiekcie. Projektant, wykonawca lub inwestor powinien porównać zadeklarowane właściwości z wymaganiami projektu, przepisami krajowymi i warunkami konkretnego zastosowania.

Określenie typu i ocena właściwości wyrobu

Producent powinien jednoznacznie określić typ wyrobu, jego zamierzone zastosowanie oraz właściwości podlegające deklarowaniu. Typ produktu musi pozwalać na powiązanie wyrobu z wynikami badań, zakładową kontrolą produkcji, deklaracją i informacjami towarzyszącymi CE.

Zakres ocenianych zasadniczych charakterystyk wynika z właściwej normy zharmonizowanej, europejskiego dokumentu oceny albo nowej specyfikacji przyjętej na podstawie rozporządzenia 2024/3110. Producent nie może dowolnie wybierać parametrów, które zostaną objęte oceną.

Właściwości mogą być ustalane na podstawie badań, obliczeń, wartości tabelarycznych lub dokumentacji opisującej produkt. Konkretne metody oraz podział zadań między producenta i jednostkę notyfikowaną wynikają z właściwego systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych.

Nie każdy wyrób wymaga certyfikatu zakładowej kontroli produkcji. W niektórych systemach udział jednostki notyfikowanej obejmuje certyfikację produktu, kontrolę zakładu lub nadzór nad zakładową kontrolą produkcji, natomiast w innych producent sam realizuje zasadniczą część oceny. Zakres obowiązków należy odczytać z przepisów i specyfikacji dotyczącej konkretnego wyrobu.

Laboratorium wykonujące badania nie jest automatycznie jednostką notyfikowaną. Jeżeli wymagana jest ocena strony trzeciej, producent powinien sprawdzić, czy zakres notyfikacji danej jednostki obejmuje właściwy produkt, charakterystyki oraz procedurę.

Zakładowa kontrola produkcji i utrzymanie właściwości

Zakładowa kontrola produkcji powinna zapewniać, że wyroby wytwarzane seryjnie zachowują zadeklarowane właściwości. Nie jest jednorazowym dokumentem przygotowanym na potrzeby pierwszego badania lub audytu, lecz stałym systemem nadzoru nad surowcami, procesem produkcyjnym, kontrolami i gotowym produktem.

System może obejmować między innymi:

  • kontrolę surowców i komponentów;
  • opis procesu produkcji oraz punktów kontrolnych;
  • metody i częstotliwość badań;
  • kryteria akceptacji wyników;
  • wzorcowanie wyposażenia pomiarowego;
  • identyfikowalność partii;
  • postępowanie z wyrobami niezgodnymi;
  • nadzór nad zmianami materiałów, receptur i technologii.

Zmiana dostawcy, surowca, receptury, wymiarów lub sposobu produkcji może wpływać na zadeklarowane właściwości. Producent powinien ocenić znaczenie zmiany i ustalić, czy konieczne są dodatkowe badania, aktualizacja dokumentacji lub ponowne wykonanie działań przewidzianych w odpowiednim systemie.

Obowiązki nie kończą się po pierwszym naniesieniu CE. Jeżeli wyrób przestaje odpowiadać deklarowanym parametrom lub przepisom, producent powinien zastosować środki odpowiednie do rodzaju niezgodności, takie jak poprawienie dokumentów, wstrzymanie dostaw, doprowadzenie produktu do zgodności, wycofanie z rynku albo odzyskanie od odbiorców.

Deklaracja i dokumentacja techniczna

W systemie rozporządzenia nr 305/2011 producent sporządza deklarację właściwości użytkowych. Dokument identyfikuje produkt i jego zamierzone zastosowanie, wskazuje właściwą specyfikację techniczną oraz system oceny, a także przedstawia zadeklarowane poziomy, klasy lub opis właściwości użytkowych.

Deklaracja nie jest ogólnym zapewnieniem wysokiej jakości produktu. Powinna odnosić się do konkretnego typu wyrobu i właściwości ustalonych według właściwej podstawy technicznej. Nanosząc CE, producent przyjmuje odpowiedzialność za zgodność produktu z deklarowanymi właściwościami oraz pozostałymi wymaganiami mającymi do niego zastosowanie.

Podstawę deklaracji stanowi dokumentacja techniczna. W zależności od produktu może ona obejmować:

  • opis wyrobu, jego wariantów i zastosowania;
  • normę zharmonizowaną, ETA lub inną właściwą specyfikację;
  • raporty z badań i obliczenia;
  • dokumenty jednostki notyfikowanej;
  • opis zakładowej kontroli produkcji;
  • informacje o surowcach i komponentach;
  • zapisy dotyczące zmian oraz wyrobów niezgodnych;
  • deklarację i wzór informacji towarzyszących CE.

Na podstawie rozporządzenia nr 305/2011 producent przechowuje dokumentację techniczną i deklarację właściwości użytkowych przez 10 lat od wprowadzenia produktu do obrotu, chyba że dla określonej rodziny wyrobów ustalono inny okres. Dokumentacja nie musi być przekazywana odbiorcy w całości, ale powinna pozostawać dostępna dla właściwego organu.

Oznakowanie CE i informacje towarzyszące

CE nanosi się dopiero po sporządzeniu wymaganej deklaracji. Oznakowanie powinno znaleźć się na produkcie lub przymocowanej do niego etykiecie. Jeżeli nie jest to możliwe albo uzasadnione ze względu na charakter wyrobu, można umieścić je na opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących.

Informacja towarzysząca nie ogranicza się do samego symbolu. W systemie rozporządzenia nr 305/2011 obejmuje między innymi:

  • dwie ostatnie cyfry roku, w którym CE po raz pierwszy naniesiono na dany typ wyrobu;
  • nazwę i adres producenta;
  • kod identyfikacyjny typu produktu;
  • numer deklaracji właściwości użytkowych;
  • deklarowane poziomy lub klasy właściwości;
  • odniesienie do zharmonizowanej specyfikacji technicznej;
  • zamierzone zastosowanie;
  • numer jednostki notyfikowanej, jeżeli jest wymagany.

Rok pierwszego naniesienia CE nie jest automatycznie rokiem produkcji każdego kolejnego egzemplarza. Numeru jednostki notyfikowanej nie można również zastąpić numerem laboratorium, które wykonało pojedyncze badanie.

Kiedy zamiast CE stosuje się znak budowlany?

Wyrób nieobjęty europejskim systemem może podlegać krajowym zasadom wprowadzania do obrotu. W Polsce podstawą krajowej deklaracji właściwości użytkowych jest właściwa Polska Norma wyrobu albo krajowa ocena techniczna. Po przeprowadzeniu wymaganej oceny producent może oznakować produkt znakiem budowlanym.

Nie można jednak dowolnie wybierać między CE a znakiem budowlanym. Jeżeli wyrób jest objęty obowiązkowym europejskim systemem, producent nie może zastąpić CE krajowym znakiem B. Krajową ścieżkę stosuje się wyłącznie w warunkach określonych w ustawie o wyrobach budowlanych i przepisach wykonawczych dotyczących krajowego deklarowania właściwości.

Również w systemie krajowym zakres udziału jednostki zewnętrznej zależy od właściwego systemu oceny. Dla części produktów wymagany jest krajowy certyfikat stałości właściwości użytkowych lub certyfikat zgodności zakładowej kontroli produkcji, natomiast w innych systemach większy zakres działań wykonuje producent.

Odpowiedzialność producenta wyrobu budowlanego

Producentem jest nie tylko przedsiębiorstwo fizycznie wytwarzające produkt. Obowiązki producenta ma również podmiot, który zleca zaprojektowanie lub wykonanie wyrobu, a następnie sprzedaje go pod własną nazwą albo znakiem towarowym. Za producenta może zostać uznany także importer lub dystrybutor, który oznacza produkt własną marką albo modyfikuje go w sposób mogący wpłynąć na zgodność z deklarowanymi właściwościami.

Taki podmiot nie może opierać się wyłącznie na zapewnieniach faktycznej fabryki. Powinien posiadać dokumenty stanowiące podstawę deklaracji, nadzorować produkcję i zapewnić zgodność etykiet, dokumentacji oraz właściwości produktu.

Oznakowanie CE nie jest formalnym paszportem potwierdzającym przydatność wyrobu do każdego obiektu. Informuje o właściwościach ocenionych i zadeklarowanych w zharmonizowany sposób. Producent odpowiada za ich prawidłowe określenie i utrzymanie, natomiast dobór produktu do konkretnego projektu wymaga uwzględnienia przepisów krajowych, warunków technicznych i przewidywanego zastosowania.