Chcesz częściej widzieć wiadomości z naszej strony w Google? Obserwuj ce-polska.pl

Rozporządzenie (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów, określane jako GPSR, jest stosowane od 13 grudnia 2024 roku. Zastąpiło dyrektywę 2001/95/WE i dostosowało unijne zasady bezpieczeństwa produktów konsumenckich między innymi do sprzedaży internetowej, rozwoju platform handlowych i nowych technologii.

GPSR nie jest częścią dyrektywy Omnibus i nie reguluje informowania o obniżkach cen, opinii konsumenckich ani innych praktyk handlowych. Jego przedmiotem jest bezpieczeństwo produktów oraz obowiązki producentów, importerów, dystrybutorów i dostawców internetowych platform handlowych.

W przypadku sklepu internetowego zakres odpowiedzialności zależy przede wszystkim od roli w łańcuchu dostaw. Inne obowiązki ma sprzedawca kupujący produkty od unijnego hurtownika, inne przedsiębiorca importujący towary spoza UE, a jeszcze inne firma oferująca wyroby pod własną marką.

Jakich produktów dotyczy GPSR?

GPSR obejmuje produkty przeznaczone dla konsumentów oraz takie, które w dających się racjonalnie przewidzieć warunkach mogą być przez nich używane, nawet jeżeli pierwotnie nie zostały zaprojektowane jako konsumenckie. Dotyczy produktów nowych, używanych, naprawionych i odnowionych, również oferowanych przez internet.

Oferta internetowa jest uznawana za skierowaną do konsumentów w Unii, jeżeli przedsiębiorca kieruje działalność do co najmniej jednego państwa członkowskiego. Znaczenie mogą mieć między innymi możliwość dostawy do danego kraju, stosowany język, waluta i sposób prowadzenia sprzedaży.

Z zakresu rozporządzenia wyłączono między innymi produkty lecznicze, żywność, pasze, żywe rośliny i zwierzęta, określone produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, środki ochrony roślin oraz antyki. GPSR nie stosuje się również do produktów wyraźnie oferowanych jako przeznaczone do naprawy lub odnowienia przed użyciem.

Nie każdy produkt podlegający przepisom sektorowym znajduje się jednak całkowicie poza GPSR. Jeżeli odrębne regulacje unijne obejmują jedynie część zagrożeń lub obowiązków, rozporządzenie o ogólnym bezpieczeństwie produktów może uzupełniać je w nieuregulowanym zakresie. Dotyczy to również części produktów oznakowanych CE.

Sklep jako dystrybutor, importer lub producent

Sklep kupujący gotowe produkty od producenta lub hurtownika działającego w UE najczęściej jest dystrybutorem. Przed rozpoczęciem sprzedaży powinien sprawdzić, czy wyrób posiada wymagane dane identyfikacyjne, oznaczenia, instrukcje i ostrzeżenia. Nie może udostępniać produktu, o którym wie lub powinien przypuszczać, że jest niebezpieczny albo niezgodny z wymaganiami.

Jeżeli sklep sprowadza produkt bezpośrednio z państwa spoza UE, występuje jako importer. Powinien wówczas zweryfikować, czy producent wykonał przypisane mu obowiązki, przeprowadził analizę bezpieczeństwa, przygotował dokumentację oraz prawidłowo oznaczył produkt. Importer powinien także umieścić swoje dane na produkcie, opakowaniu albo w dokumencie towarzyszącym oraz zapewnić dostępność wymaganej dokumentacji przez 10 lat od wprowadzenia produktu do obrotu.

Sklep przejmuje obowiązki producenta, jeżeli sprzedaje produkt pod własną nazwą lub znakiem towarowym. Podobny skutek może wywołać istotna zmiana fizyczna albo cyfrowa, która wpływa na bezpieczeństwo wyrobu. Zlecenie produkcji zewnętrznej fabryce nie zwalnia więc właściciela marki z odpowiedzialności producenta.

Własny sklep internetowy trzeba odróżnić od dostawcy internetowej platformy handlowej. Marketplace umożliwia innym przedsiębiorcom zawieranie umów z konsumentami i podlega dodatkowym obowiązkom z art. 22 GPSR. Sklep sprzedający wyłącznie własny asortyment nie staje się automatycznie platformą handlową.

Jakie informacje muszą znaleźć się na karcie produktu?

Artykuł 19 GPSR określa minimalny zakres informacji, które powinny być przedstawione w ofercie internetowej jasno i w widocznym miejscu. Nie wystarczy, że dane znajdują się wyłącznie na produkcie lub opakowaniu, którego klient nie może zobaczyć przed zakupem.

Karta produktu powinna zawierać:

  • nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową albo znak towarowy producenta oraz jego adres pocztowy i elektroniczny;
  • jeżeli producent nie ma siedziby w UE – nazwę oraz adres pocztowy i elektroniczny osoby odpowiedzialnej za produkt w Unii;
  • informacje pozwalające zidentyfikować produkt, w tym zdjęcie, typ oraz inny identyfikator;
  • ostrzeżenia i informacje dotyczące bezpieczeństwa w języku łatwo zrozumiałym dla konsumentów w państwie, w którym produkt jest oferowany.

GPSR nie wymaga, aby każdy produkt posiadał kod EAN, GTIN lub ISBN. Identyfikator ma umożliwiać jednoznaczne powiązanie oferty z konkretnym produktem. Może nim być model, typ, numer katalogowy, numer partii albo inny kod stosowany przez producenta.

Na karcie nie trzeba automatycznie publikować raportów z badań, deklaracji zgodności, certyfikatów, kart gwarancyjnych ani pełnej dokumentacji technicznej. Należy natomiast przedstawić wymagane ostrzeżenia i informacje dotyczące bezpieczeństwa. Obowiązek udostępnienia innych materiałów może wynikać z przepisów sektorowych albo z konieczności zapewnienia bezpiecznego używania produktu.

Informacje prezentowane online nie zastępują wymaganych oznaczeń na samym produkcie, opakowaniu lub w dokumentach towarzyszących. Karta internetowa i fizyczne oznakowanie wyrobu powinny być ze sobą zgodne.

Producent spoza UE i osoba odpowiedzialna

Produkt objęty GPSR może zostać wprowadzony na rynek tylko wtedy, gdy istnieje właściwy podmiot gospodarczy mający siedzibę w Unii. Zależnie od łańcucha dostaw funkcję osoby odpowiedzialnej może pełnić producent unijny, importer, upoważniony przedstawiciel albo dostawca usług realizacji zamówień.

Jeżeli producent znajduje się poza UE, w ofercie internetowej należy podać zarówno jego dane, jak i nazwę oraz adres pocztowy i elektroniczny osoby odpowiedzialnej. Nie wystarczy wskazanie europejskiego magazynu, operatora logistycznego czy przypadkowego pośrednika, jeżeli podmiot ten nie pełni formalnie właściwej funkcji.

Dane importera nie są wymienione w art. 19 jako odrębny, obowiązkowy element każdej oferty. Importer może jednocześnie pełnić funkcję osoby odpowiedzialnej i wtedy jego dane należy pokazać na karcie produktu właśnie z tego powodu. Niezależnie od prezentacji oferty dane importera powinny znajdować się na produkcie, opakowaniu lub w dokumencie towarzyszącym.

Weryfikacja produktu przed rozpoczęciem sprzedaży

Dostosowanie kart produktowych nie wystarczy, jeżeli sam wyrób jest niebezpieczny, nieprawidłowo oznaczony albo pochodzi z nieweryfikowalnego źródła. Przed dodaniem go do oferty sklep powinien:

  • ustalić swoją rolę w łańcuchu dostaw;
  • zidentyfikować producenta, importera i osobę odpowiedzialną, jeśli są wymagani;
  • sprawdzić produkt, model, partię i obowiązkowe oznaczenia;
  • zebrać instrukcje i ostrzeżenia w odpowiednim języku;
  • zweryfikować oznakowanie sektorowe, w tym CE, jeśli jest wymagane;
  • zapewnić możliwość powiązania produktu z dostawcą i sprzedanymi egzemplarzami.

Dystrybutor nie musi sporządzać za producenta analizy ryzyka ani dokumentacji technicznej. Powinien jednak wstrzymać sprzedaż, jeżeli brakuje wymaganych informacji, oznaczeń lub instrukcji albo istnieją uzasadnione podejrzenia, że produkt jest niebezpieczny.

GPSR wymaga również ustanowienia wewnętrznych procesów bezpieczeństwa produktu. Sklep powinien zatem określić sposób przyjmowania zgłoszeń, weryfikowania niezgodności, wstrzymywania ofert oraz kontaktowania się z dostawcami i klientami.

Zgłoszenia dotyczące bezpieczeństwa i wycofanie produktu

Informacja o porażeniu, pożarze, zadławieniu, urazie, kontakcie z niebezpieczną substancją lub innym zagrożeniu nie powinna być traktowana wyłącznie jak zwykła reklamacja dotycząca jakości. Sklep musi ocenić, czy zgłoszenie wskazuje na problem z bezpieczeństwem produktu.

Importer lub dystrybutor, który dowie się o wypadku spowodowanym produktem, powinien bez zbędnej zwłoki przekazać informację producentowi. Zgłoszenia wypadku do właściwych organów za pośrednictwem Safety Business Gateway dokonuje co do zasady producent, ale może on zlecić to importerowi lub dystrybutorowi. W przypadku producenta spoza UE odpowiednie obowiązki może wykonywać osoba odpowiedzialna.

Obowiązek zgłoszenia dotyczy wypadków powodujących śmierć albo poważne, trwałe lub czasowe skutki dla zdrowia i bezpieczeństwa. Jeżeli sklep stwierdzi, że produkt jest niebezpieczny, powinien wstrzymać sprzedaż, poinformować właściwe podmioty w łańcuchu dostaw i doprowadzić do zastosowania odpowiednich środków naprawczych. Zależnie od sytuacji mogą one obejmować usunięcie oferty, wycofanie produktu z obrotu albo odzyskanie go od konsumentów.

Jeżeli można zidentyfikować nabywców produktu objętego wycofaniem lub ostrzeżeniem bezpieczeństwa, należy poinformować ich bezpośrednio i bez zbędnej zwłoki. Gdy nie jest to możliwe, komunikat powinien zostać rozpowszechniony innymi skutecznymi kanałami, na przykład na stronie sklepu i w mediach społecznościowych.

W przypadku odzyskania produktu od konsumentów należy zaoferować skuteczny i bezpłatny środek zaradczy. Zasadniczo klient powinien mieć wybór co najmniej dwóch rozwiązań spośród naprawy, wymiany i zwrotu pieniędzy, chyba że określone rozwiązania są niemożliwe lub nieproporcjonalne.

Jak wdrożyć GPSR w sklepie internetowym?

Wdrożenie warto rozpocząć od audytu asortymentu i dostawców. Produkty powinny zostać podzielone według producenta, kraju pochodzenia, roli sklepu i regulacji sektorowych. Szczególnej kontroli wymagają towary sprowadzane bezpośrednio spoza UE oraz produkty sprzedawane pod własną marką.

W systemie sklepu warto utworzyć osobne pola dla danych producenta, osoby odpowiedzialnej, identyfikatora oraz ostrzeżeń. Ułatwia to kontrolę kompletności informacji i ich aktualizację bez ingerowania w marketingową część opisu.

Należy również przygotować procedurę postępowania po otrzymaniu zgłoszenia od klienta, dostawcy albo organu. Sklep powinien potrafić szybko ustalić, które modele i partie pozostają w sprzedaży oraz którzy klienci je kupili.

GPSR nie sprowadza się zatem do dopisania danych producenta do karty produktu. Wymaga kontroli pochodzenia towaru, prawidłowego określenia roli przedsiębiorcy, weryfikowania oznaczeń i informacji oraz gotowości do szybkiej reakcji na zagrożenie.

GPSR a oznakowanie CE

GPSR i oznakowanie CE pełnią odmienne funkcje. Jeżeli produkt podlega przepisom harmonizacyjnym wymagającym oceny zgodności, powinien posiadać CE, deklarację zgodności oraz dokumentację właściwą dla swojej kategorii. GPSR nie zastępuje tych obowiązków.

Jednocześnie obecność CE nie zwalnia sklepu z wymagań dotyczących sprzedaży internetowej. Oferta nadal powinna przedstawiać dane producenta, osobę odpowiedzialną w przypadku producenta spoza UE, identyfikację produktu oraz właściwe ostrzeżenia i informacje dotyczące bezpieczeństwa.

Prawidłowe wdrożenie GPSR wymaga więc równoległego sprawdzenia bezpieczeństwa produktu, zgodności z regulacjami sektorowymi oraz kompletności informacji dostępnych dla konsumenta przed zakupem.