Chcesz częściej widzieć wiadomości z naszej strony w Google? Obserwuj ce-polska.pl

Brak oznakowania CE na produkcie, dla którego jest ono wymagane, nie jest wyłącznie błędem na etykiecie. Oznacza, że wyrób został wprowadzony do obrotu, oddany do użytku albo udostępniony na rynku bez oznaczenia przewidzianego przez właściwe przepisy unijne. Konsekwencją może być administracyjna kara pieniężna, obowiązek usunięcia niezgodności, wstrzymanie sprzedaży, wycofanie produktu z obrotu, a w poważniejszych przypadkach także jego odzyskanie od użytkowników.

Zakres odpowiedzialności zależy jednak od przyczyny braku CE. Inaczej oceniany będzie produkt, który przeszedł prawidłową procedurę oceny zgodności, lecz nie został oznakowany, a inaczej wyrób, dla którego nie wykonano wymaganych badań, nie przygotowano dokumentacji lub nie sporządzono deklaracji zgodności UE. Znaczenie ma również rodzaj produktu, poziom ryzyka i rola przedsiębiorcy w łańcuchu dostaw.

Kiedy brak CE stanowi naruszenie?

Oznakowanie CE jest obowiązkowe wyłącznie dla produktów objętych unijnymi przepisami, które wyraźnie wymagają jego stosowania. Nie każdy wyrób dostępny na rynku musi posiadać ten symbol, a umieszczanie go na produktach nieobjętych odpowiednimi regulacjami jest niedopuszczalne.

Przed oceną konsekwencji należy więc prawidłowo zakwalifikować produkt, ustalić jego przeznaczenie oraz określić wszystkie mające zastosowanie dyrektywy i rozporządzenia. Jeżeli CE jest wymagane, wyrób nie powinien zostać wprowadzony do obrotu ani oddany do użytku bez tego oznaczenia.

Sam symbol nie zastępuje jednak oceny zgodności. Producent powinien wcześniej zidentyfikować wymagania, ocenić produkt, przygotować dokumentację techniczną i sporządzić deklarację zgodności UE. Dokumentacja ma wykazywać, że projekt, produkcja i działanie wyrobu odpowiadają właściwym wymaganiom.

Brak symbolu a brak całej oceny zgodności

Brak CE może mieć charakter formalny, jeżeli producent prawidłowo przeprowadził ocenę zgodności, posiada aktualną dokumentację i deklarację, lecz nie naniósł symbolu na produkt. Takie uchybienie nadal wymaga usunięcia przed dalszym udostępnianiem wyrobu, ale nie musi oznaczać, że produkt jest technicznie niezgodny lub niebezpieczny.

Znacznie poważniejsza sytuacja występuje wtedy, gdy brak oznakowania wynika z nieprzeprowadzenia wymaganej procedury. Jeżeli nie wykonano potrzebnych badań, nie oceniono ryzyka, nie przygotowano dokumentacji albo pominięto obowiązkowy udział jednostki notyfikowanej, samo przyklejenie symbolu CE nie doprowadzi produktu do zgodności.

Nie istnieje jeden uniwersalny „certyfikat CE”, który zastępowałby dokumentację techniczną, ocenę zgodności i deklarację producenta. Raport z badań lub certyfikat jednostki zewnętrznej może stanowić część dowodów, ale jego znaczenie zależy od zakresu oceny i przepisów dotyczących konkretnego produktu.

Jaka kara grozi za brak oznakowania CE?

W Polsce sankcje zależą od regulacji właściwej dla określonej grupy produktów. W przypadku wyrobów objętych ustawą z 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku producent, importer lub instalator, który wprowadza do obrotu albo oddaje do użytku wyrób bez wymaganego oznakowania CE, oraz dystrybutor udostępniający taki produkt, podlega administracyjnej karze pieniężnej do 20 000 zł. Taki sam maksymalny poziom kary przewidziano w tej ustawie dla określonych naruszeń obowiązków producenta, importera i dystrybutora dotyczących oznakowania.

Brak CE często nie jest jednak jedynym wykrytym problemem. Jeżeli producent albo importer wprowadza do obrotu lub oddaje do użytku wyrób niespełniający wymagań, kara przewidziana w tej samej ustawie może wynieść do 100 000 zł. Odrębne sankcje dotyczą między innymi braku dokumentacji, deklaracji, instrukcji, danych identyfikacyjnych lub utrudniania kontroli.

Nie oznacza to, że każda sprawa kończy się nałożeniem maksymalnej kary. Organ bierze pod uwagę okoliczności naruszenia, jego wagę, czas trwania, wcześniejsze uchybienia, współpracę przedsiębiorcy i podjęte działania naprawcze. Ustawa przewiduje również przypadki obowiązkowego odstąpienia od kary i poprzestania na pouczeniu, na przykład gdy waga naruszenia jest znikoma, a przedsiębiorca zaprzestał naruszania prawa. Postępowania w sprawie kary nie wszczyna się, jeżeli od końca roku, w którym popełniono czyn, upłynęły trzy lata. Nie ma więc jednego dziesięcioletniego terminu właściwego dla wszystkich przypadków braku CE.

Ustawa o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku nie reguluje identycznie wszystkich produktów z CE. Wyroby medyczne, budowlane, wyposażenie morskie i inne szczególne grupy mogą podlegać odrębnym przepisom oraz innym sankcjom.

Czy produkt bez CE zostanie wycofany z rynku?

Kara pieniężna nie usuwa niezgodności. Niezależnie od sankcji przedsiębiorca może zostać zobowiązany do podjęcia działań naprawczych. Jeżeli problem ogranicza się do brakującego oznakowania, a producent posiada pełne dowody prawidłowo przeprowadzonej oceny, możliwe może być uzupełnienie CE przed dalszą sprzedażą.

Gdy brak symbolu wynika z nieprzeprowadzenia oceny lub towarzyszą mu inne niezgodności, konieczne mogą być dodatkowe badania, poprawienie dokumentacji, zmiana konstrukcji albo przeprowadzenie właściwej procedury. Do czasu usunięcia problemu sprzedaż może zostać wstrzymana.

Jeżeli działania przedsiębiorcy okażą się niewystarczające albo produkt stwarza ryzyko, możliwe są ograniczenie lub zakaz jego udostępniania, wycofanie z obrotu, odzyskanie od użytkowników, przekazanie ostrzeżeń, a w określonych sytuacjach także zniszczenie wyrobu. Rozporządzenie (UE) 2019/1020 wymaga, aby środki były proporcjonalne do rodzaju niezgodności i ryzyka. Produkty stwarzające poważne ryzyko powinny zostać wycofane lub odzyskane, gdy zagrożenia nie można skutecznie usunąć w inny sposób.

Brak oznakowania nie prowadzi zatem automatycznie do odebrania wszystkich sprzedanych sztuk. Decydujące znaczenie ma to, czy uchybienie jest wyłącznie formalne, czy wynika z braku dowodów zgodności albo rzeczywistych wad produktu.

Odpowiedzialność importera i dystrybutora

Importer produktu spoza UE powinien przed jego wprowadzeniem do obrotu sprawdzić, czy producent przeprowadził właściwą procedurę, przygotował dokumentację, sporządził deklarację zgodności UE i umieścił wymagane oznakowanie. Nie może uwolnić się od odpowiedzialności wyłącznie przez wskazanie, że obowiązków nie wykonał zagraniczny dostawca.

Dystrybutor nie przeprowadza całej oceny zgodności, ale powinien działać z należytą starannością. Nie może udostępniać produktu, jeżeli wie lub powinien wiedzieć, że wyrób nie posiada wymaganego CE albo występują inne oczywiste nieprawidłowości.

Jeżeli importer sprzedaje produkt pod własną nazwą lub znakiem towarowym albo modyfikuje go w sposób mogący wpływać na zgodność, może zostać uznany za producenta. W takim przypadku przejmuje obowiązki związane z oceną, dokumentacją, deklaracją oraz oznakowaniem produktu.

Co dzieje się z towarem zatrzymanym przed dopuszczeniem do obrotu?

Produkt sprowadzany z państwa trzeciego może zostać zweryfikowany jeszcze przed dopuszczeniem go do obrotu w Unii. Brak CE, deklaracji, danych identyfikacyjnych lub inne przesłanki wskazujące na możliwą niezgodność mogą spowodować zawieszenie dopuszczenia towaru i przekazanie sprawy właściwemu organowi nadzoru rynku. Rozporządzenie 2019/1020 reguluje współpracę organów nadzoru rynku z organami kontrolującymi produkty wprowadzane na rynek UE.

Jeżeli ocena zgodności została prawidłowo przeprowadzona, a problem ma charakter formalny, usunięcie uchybienia może być możliwe przed dopuszczeniem towaru do obrotu. Nie oznacza to jednak, że importer zawsze może samodzielnie oznaczyć zatrzymaną partię.

Gdy brakuje dokumentacji, deklaracji lub wymaganych badań, samo naniesienie symbolu CE nie wystarczy. W zależności od ustaleń organu produkt może nie zostać dopuszczony do obrotu, zostać objęty działaniami naprawczymi, ponownie wywieziony poza UE albo zniszczony. Koszty magazynowania, badań, transportu i pozostałych czynności mogą obciążyć importera.

Czy brak CE oznacza odpowiedzialność karną?

Sam brak oznakowania CE jest przede wszystkim naruszeniem przepisów administracyjnych. Nie oznacza automatycznie popełnienia przestępstwa ani zagrożenia karą pozbawienia wolności.

Odpowiedzialność karna może powstać dopiero wtedy, gdy zachowanie konkretnej osoby wypełni znamiona przestępstwa określonego w Kodeksie karnym lub przepisach szczególnych. Może to dotyczyć między innymi świadomego narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, spowodowania wypadku albo posługiwania się sfałszowanymi dokumentami.

Nie można więc zakładać, że każdy producent lub importer produktu bez CE automatycznie odpowiada na podstawie art. 160 Kodeksu karnego. Konieczne jest wykazanie wszystkich przesłanek konkretnego przestępstwa, w tym winy, rzeczywistego zagrożenia i związku pomiędzy działaniem danej osoby a powstałym niebezpieczeństwem.

Odpowiedzialność cywilna i koszty gospodarcze

Administracyjna kara pieniężna nie wyłącza odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez produkt. Jeżeli wadliwy lub niebezpieczny wyrób spowoduje szkodę, poszkodowany może dochodzić odpowiednich roszczeń od podmiotu ponoszącego odpowiedzialność na podstawie właściwych przepisów.

Brak CE może mieć znaczenie dowodowe, ale samodzielnie nie przesądza o odpowiedzialności za każdą szkodę. Konieczne jest ustalenie wady lub niebezpiecznych właściwości wyrobu, rozmiaru szkody oraz związku przyczynowego. Jednocześnie prawidłowo naniesione CE nie chroni przedsiębiorcy, jeżeli produkt okaże się niezgodny lub niebezpieczny.

Do konsekwencji prawnych mogą dojść koszty badań, magazynowania, poprawienia dokumentacji, instrukcji i opakowań, transportu produktów od dystrybutorów, obsługi użytkowników oraz ponownego przeprowadzenia części oceny zgodności. Przy dużej liczbie sprzedanych wyrobów wydatki związane z działaniami naprawczymi mogą przewyższać samą karę administracyjną.

Co ostatecznie grozi za brak oznakowania CE?

O konsekwencjach nie decyduje wyłącznie brak symbolu na produkcie. Najważniejsze są przyczyna uchybienia, kompletność dokumentacji, rzeczywiste właściwości wyrobu, poziom ryzyka oraz działania przedsiębiorcy po wykryciu problemu.

Jeżeli ocena zgodności została prawidłowo przeprowadzona, brak CE może być możliwy do usunięcia jako niezgodność formalna. Gdy jednak oznakowania nie umieszczono dlatego, że produkt nie został oceniony albo nie spełnia wymagań, konsekwencje mogą objąć znacznie szersze działania niż poprawienie etykiety.