Chcesz częściej widzieć wiadomości z naszej strony w Google? Obserwuj ce-polska.pl

Badanie kompatybilności elektromagnetycznej (EMC) pozwala sprawdzić, czy urządzenie elektryczne lub elektroniczne nie powoduje nadmiernych zakłóceń elektromagnetycznych i czy jest wystarczająco odporne na zakłócenia występujące w jego środowisku pracy. Jest to jeden z elementów oceny zgodności wielu produktów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej. Proces obejmuje dobór odpowiednich norm, przygotowanie urządzenia, wykonanie pomiarów oraz analizę wyników. Jak przebiegają poszczególne etapy badań EMC i co powinien wiedzieć producent?

Na czym polega badanie kompatybilności elektromagnetycznej?

Kompatybilność elektromagnetyczna oznacza zdolność urządzenia do prawidłowego działania w określonym środowisku elektromagnetycznym bez powodowania niedopuszczalnych zakłóceń w pracy innych urządzeń. Wymagania w tym zakresie określa dyrektywa 2014/30/UE, która obejmuje aparaturę i instalacje stacjonarne znajdujące się w jej zakresie zastosowania. Zakres badań zależy od konstrukcji produktu, jego przeznaczenia, sposobu zasilania i przewidywanych warunków użytkowania. Inne wymagania mogą dotyczyć sprzętu gospodarstwa domowego, a inne urządzeń pracujących w środowisku przemysłowym.

Krok 1. Analiza urządzenia i dobór właściwych norm EMC

Pierwszym etapem jest ustalenie wymagań prawnych i technicznych dotyczących badanego produktu. Analizuje się jego przeznaczenie, budowę elektroniczną, sposób zasilania, dostępne interfejsy, przewody przyłączeniowe oraz warunki eksploatacji. Istotne jest również sprawdzenie, czy urządzenie podlega dyrektywie EMC, czy wymagania dotyczące kompatybilności elektromagnetycznej wynikają z innych regulacji, na przykład dyrektywy RED 2014/53/UE dotyczącej urządzeń radiowych.

Na podstawie charakterystyki produktu dobiera się odpowiednie normy produktowe, normy dotyczące rodzin wyrobów lub normy ogólne, w tym właściwe części serii EN IEC 61000. Określają one metody pomiarowe, poziomy probiercze, dopuszczalne limity emisji oraz kryteria oceny odporności. Stosowanie norm zharmonizowanych jest dobrowolne, jednak zapewnia domniemanie zgodności z wymaganiami objętymi tymi normami, jeżeli ich odniesienia zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE i uwzględniono ewentualne ograniczenia tego domniemania. Nieprawidłowy dobór norm może skutkować pominięciem istotnych zjawisk elektromagnetycznych lub wykonaniem pomiarów nieodpowiednich dla danego urządzenia.

Krok 2. Przygotowanie urządzenia do badań EMC

Po określeniu zakresu badań przygotowuje się egzemplarz urządzenia reprezentatywny dla produktu, który ma zostać wprowadzony na rynek. Powinien on odpowiadać docelowej konstrukcji, uwzględniając podzespoły, oprogramowanie, przewody i sposób zasilania. Jeżeli produkt może pracować w różnych konfiguracjach, należy określić ustawienia reprezentatywne dla przewidywanego użytkowania i uwzględnić je podczas oceny. Przykładowo urządzenie wyposażone w silnik, moduł sterowania i kilka interfejsów komunikacyjnych może wymagać pomiarów w różnych trybach pracy, ponieważ uruchomienie poszczególnych funkcji wpływa na charakterystykę elektromagnetyczną. Przygotowanie obejmuje również zapewnienie możliwości monitorowania działania sprzętu podczas testów odporności, aby wychwycić ewentualne zakłócenia, błędy komunikacji lub nieprawidłowości w wykonywanych funkcjach.

Krok 3. Badanie emisji zaburzeń elektromagnetycznych

Badania emisji pozwalają określić poziom zakłóceń wytwarzanych przez urządzenie podczas pracy. W zależności od rodzaju produktu i właściwych norm pomiary mogą obejmować:

  • emisję przewodzoną - zakłócenia przenoszone przez przewody zasilające oraz inne przyłącza urządzenia,
  • emisję promieniowaną - zakłócenia elektromagnetyczne emitowane do otoczenia,
  • emisję harmonicznych prądu i wahania napięcia - zjawiska analizowane w przypadku określonych urządzeń podłączanych do publicznych sieci elektroenergetycznych.

Pomiary wykonuje się na stanowiskach spełniających wymagania odpowiednich metod badawczych. Do oceny emisji promieniowanej wykorzystuje się między innymi komory bezodbiciowe, natomiast pomiary emisji przewodzonej wymagają odpowiednich układów pomiarowych. Uzyskane wyniki porównuje się z limitami określonymi we właściwych normach. Pozwala to ustalić, czy urządzenie spełnia wymagania dotyczące emisji zaburzeń w przewidzianych warunkach pracy.

Krok 4. Badanie odporności na zaburzenia elektromagnetyczne

Drugą częścią oceny są badania odporności, podczas których urządzenie poddaje się kontrolowanemu oddziaływaniu zakłóceń mogących występować w przewidywanym środowisku pracy. W zależności od zastosowanych norm testy mogą obejmować wyładowania elektrostatyczne (ESD), promieniowane pola elektromagnetyczne, szybkie elektryczne stany przejściowe (EFT/Burst), udary napięciowe (Surge), zaburzenia przewodzone indukowane przez pola elektromagnetyczne oraz zapady napięcia i krótkie przerwy w zasilaniu.

Podczas pomiarów obserwuje się działanie urządzenia i ocenia, czy spełnia przyjęte kryteria funkcjonalne. Nie każde chwilowe pogorszenie pracy oznacza wynik negatywny. Niektóre normy dopuszczają przejściowe zakłócenia, o ile urządzenie odzyskuje wymaganą funkcjonalność w sposób określony dla danego testu. Przykładowo chwilowe zakłócenie wskazań wyświetlacza może być dopuszczalne przy określonym kryterium, podczas gdy utrata funkcji sterowania wymagająca nieprzewidzianej interwencji użytkownika może oznaczać niespełnienie wymagań.

Krok 5. Analiza wyników i dokumentacja badań EMC

Po zakończeniu pomiarów wyniki porównuje się z limitami emisji oraz kryteriami odporności wynikającymi z zastosowanych norm. Jeżeli urządzenie nie spełnia określonych wymagań, konieczne jest ustalenie przyczyn niezgodności i wprowadzenie odpowiednich zmian konstrukcyjnych. Problemy mogą wynikać między innymi z prowadzenia ścieżek na płytkach drukowanych, niedostatecznej filtracji, ekranowania obudowy lub zastosowanych podzespołów. Po modyfikacjach należy ocenić ich wpływ na charakterystykę EMC i w odpowiednim zakresie powtórzyć badania. Z tego względu wstępne pomiary mogą być wykonywane już na etapie prototypowania, kiedy wprowadzanie zmian konstrukcyjnych jest zwykle łatwiejsze niż po rozpoczęciu produkcji seryjnej.

Wyniki przeprowadzonych testów dokumentuje się w sprawozdaniu zawierającym informacje o urządzeniu, zastosowanych normach, konfiguracji pomiarowej, warunkach badań i otrzymanych rezultatach. Sprawozdanie może stanowić część dokumentacji technicznej wykorzystywanej podczas oceny zgodności. Producent powinien również uwzględnić opis konstrukcji, odpowiednie schematy, analizę i ocenę ryzyka w zakresie EMC, wykaz zastosowanych norm lub innych rozwiązań technicznych oraz wyniki przeprowadzonych obliczeń i badań.

Czy badania EMC są obowiązkowe do uzyskania oznakowania CE?

Urządzenia objęte dyrektywą EMC muszą spełniać jej zasadnicze wymagania, jednak przepisy nie nakładają bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia laboratoryjnych badań każdego produktu. Producent odpowiada za wykazanie zgodności na podstawie odpowiedniej oceny technicznej i zgromadzonej dokumentacji. W przypadku wielu urządzeń elektronicznych badania laboratoryjne stanowią istotny element tej oceny, ponieważ umożliwiają sprawdzenie emisji i odporności w kontrolowanych warunkach. Pozytywne sprawozdanie z badań nie zastępuje jednak kompletnej oceny zgodności produktu.

Zgodnie z dyrektywą 2014/30/UE dla aparatury przewidziano procedurę wewnętrznej kontroli produkcji (moduł A) oraz procedurę badania typu UE połączoną z oceną zgodności z typem w oparciu o wewnętrzną kontrolę produkcji (moduły B i C). Udział jednostki notyfikowanej w ramach dyrektywy EMC jest dobrowolny, a jej ocena może dotyczyć wybranych aspektów zasadniczych wymagań. Po wykazaniu zgodności ze wszystkimi mającymi zastosowanie przepisami producent sporządza deklarację zgodności UE i umieszcza oznakowanie CE. Dokumentację techniczną oraz deklarację należy przechowywać przez 10 lat od wprowadzenia aparatury do obrotu.

Odrębne zasady dotyczą instalacji stacjonarnych. Muszą one spełniać wymagania EMC, ale nie podlegają identycznym obowiązkom dotyczącym oznakowania CE i deklaracji zgodności jak aparatura wprowadzana do obrotu. W ich przypadku szczególne znaczenie ma prawidłowy montaż, stosowanie dobrych praktyk inżynierskich oraz dokumentowanie działań służących zapewnieniu kompatybilności elektromagnetycznej.

Badania kompatybilności elektromagnetycznej w CECE Polska

CECE Polska oferuje badania kompatybilności elektromagnetycznej oraz wsparcie w procesie oceny zgodności urządzeń z wymaganiami dyrektywy EMC. Przeprowadzone pomiary emisji i odporności na zaburzenia elektromagnetyczne dostarczają danych potrzebnych do oceny zgodności produktu, a ich wyniki mogą zostać wykorzystane przy opracowywaniu dokumentacji technicznej niezbędnej w procesie oznakowania CE.